A'yan Ağa Konağı, Karayusuf Mahallesi Karayusuf Sokağı

1838 yılı civarında yapıldığı tahmin edilmektedir. Konağı Karamahmud oğlu Mehmed Ağa yaptırmıştır. Büyük bir konak olarak inşa edilen yapı tahribata rağmen Divriği'nin eski evlerinin en dikkate değerlerindendir. İnşaatta yerli ustalar ile birlikte Sivas'tan ve Trabzon'dan getirilen ustalar da çalışmıştır. Bugün sekiz ayrı kapı numarası olan yapı orjinalde tek ve bütün bir konak olarak yapılmıştır.

Konağın orijinal plan şekli; selamlık, arkada avluya bakan 'mabeyn', daha arkada ara sokak boyunca uzayan harem olmak üzere üç ana bölümden meydana gelmiştir. Ancak bu orijinal plan şekli korunamadığı gibi günümüzde ancak Selamlık bölümünün bir kısmı restore edilerek ziyarete açılmıştır. Bu üç bölüm alt ve üst katta birbirine sofalar, dehlizler ve kapılarla bağlıdır ancak bugüne bu bütünlük ve bağlantı kalmamıştır. Avlular da birer ara duvarı ile bölünmüştür. En büyük tahribat ise selamlıkla mabeyn daireleri arasındaki bağlantıda olmuş, burada mevcut bulunan büyük divanhane ve dört oda ile alttaki ahır tamamen yıkılmıştır.

Konağın orijinal yapısında avlusu iki kanatlı kapı ile sokağa açılmaktadır. Bu kapılardan kuzeyde kalan kapı asıl cümle kapısıdır. Diğer kapı ise daha çok hizmetlilerin ve hayvanların giriş çıkışı için kullanılmıştır. İki katlı olan selamlık bölümünün alt katı ahır, depo ve hizmetli odasından oluşmaktadır. Üst kata çıkan 'ayakçak', bunun bağlı olduğu 'ayakçakbaşı', 'divanhane' ve divanhanenin altında bulunan 'at örtmesi' kısımları yıkılmış durumdadır. Konağın orijinal planında üst katta geniş bir 'selamlık sofası', sokak cephesinde bir 'başoda' (büyük yaz odası), kahve ocağı, yaz odası ve bir oda daha bulunmaktadır. Başodanın avlu tarafında büyük kış odası ve selamlık sofasının etrafında beş oda daha vardır. Günümüze ön cephedeki başoda, kış odası, kahve ocağı, ikinci yaz odası ve arka odalardan bir tanesi kalmıştır. Başoda Divriği evlerinde selamlığın en önemli bölümüdür. A'yan Ağa Konağı'nda başodada dört cepheye açılan pencereler odaya aydınlık ve genişlik sağlar. Pencere ve tavan süslemeleri Divriği evleri içinde en dikkat çekici süslemelerdir. İkinci ana bölüm olan mabeyn dairesinin uzun cephesi avluya, dar olan cephesi ise ara sokağa bakmaktadır. Selamlığın arka bölümüne koridor ile bağlanmıştır. Mabeynin alt katı önceleri anbar olarak kullanılmış fakat sonra ev biçimine sokulmuştur. Üst katta ise selamlık avlusuna bakan üç oda ve bir küçük hayat vardır. Üçüncü ana bölüm olan harem dairesi mabeyn bölümünün arkasında kalan iki katlı bölümdür. Haremin cümle kapısı ara sokağa açılmaktadır. Haremin sokağa ve avluya bakan yaz odasının tavan süslemesi ve diğer odalardaki ocak ve ahşap süstunlardaki süslemeler selamlık bölümündekiler kadar dikkat çekicidir. Orijinal planda haremin alt katında harem sofası ve çevresinde beş oda bulunmaktaydı. Üst katta ise yine büyük bir sofa ve dört adet büyük oda olduğu bilinmektedir. Harem tarafının arka kısmında altta mutfak, aralık, kiler ve toyhane bölümleri, üst katta iki adet oda ve yarı açık bir hayat vardır. Hayatın ortasında bir hayat köşkü bulunmaktadır. Bugün harem orijinal plan şeklini koruyamamıştır. Büyük odalar bölünmüş, haremin ön tarafında bulunan hamam yıkılmış, mutfak bölünerek sokaktan bir giriş haline çevrilmiştir. Ancak alt katta bulunan toyhane çok iyi korunmuş durumdadır.

Demiralay Konağı, Sancaktar Sokağı

1930 yılında inşa edilmiştir. Eski Hükümet Konağı model olarak alınmıştır. Fotoğrafçı Şükrü Akın tarafından Sayit Demirkale ve Ateş Şükrü ustalara yaptırılmıştır. Yoldan merdivenle sahanlığa çıkılan konağın cümle kapısı burada bulunmaktadır. Konağın haremlik, selamlık ve avlu kısımları bulunmamaktadır. Kıble tarafında küçük bir ayaz vardır. Evin dış cephesinin görülmeye değer olup, iç kısımları çok fazla değişikliğe uğradığından orjinal plan yapısını kaybetmiştir.

Şeyhoğlu Evi, Cedid Paşa Caddesi-Sancaktar Sokağı köşesi

1928-1930 yılları arasında inşa edilmiştir. Veysel Usta ve Seyit Usta tarafından yapılan evin batı cephesi Reşit Usta ve Mehmet Yüce Usta tarafından yapılmıştır. Geleneksel sivil mimarinin son dönemine ait bir örnektir. Bazı ilaveler yapılmış olsa da orjinal plan şekli günümüze kadar korunmuştur. Doğu-batı doğrultusunda konumlanan evin iç mekanlarında harem ve selamlık ayrımı gözlenmezken, dış mekanlarda ayaz ve avlu ayrımı vardır. Bu ayrım yaşamın geleneksel biçimde sürdürüldüğünü göstermektedir. Yapının 'sahanlık' ve 'ayakcakbaşı' diğer yapılara oranla küçüktür. Yaz odasının tavanı, dolabı ve çiçekliği dikkat çekicidir.

Sancaktar Evi, Zelihahatun Mahallesi

Büyük bir hevesle yapımına başlanan fakat bitirilemeyen bu ev Cumhuriyetin ilk yıllarında yapılmıştır. Sancaktar Evi ile Divriği'de ilk balkon yapımı denenmiş, yıldız köşkünün önüne çok güzel bir balkonla bu balkona siper olan yaldızlı ve ahşap işlemelerle zenginleştirilmiş bir saçak inşa edilmiştir. Bu evin yıldızköşkü Divriği evlerinde görülen asma yıldız köşklerden farklı olarak binanın üstüne tam bir üçüncü kat olarak yapılmıştır. Ancak Sancaktar Evi'nin gerek iç gerekse dış görünüşü eski Divriği evleri ile az benzerlik göstermektedir.

Mühürdar Zade Evleri, Hacı Osman Mescid Mahallesi

19. yüzyılda inşa edilmiştir. Mahallenin en eski yapıları olup dar bir ara sokakta yer almışlardır. Asıl sahipleri tarafından satıldıktan sonra düz toprak damları üzerine çatı yerleştrilmiş, cepheler yeniden sıvanmış, pencere ve kapılar tadilat görmüştür. Ancak 19. yüzyıl kimliğini korumayı başarmıştır. Savaş yıllarında bir süre hastane olarak kullanılmıştır.

Tevrüzlü Evleri, Hacı Osman Mescid Mahallesi

20. yüzyıl başlarında inşa edilmişlerdir. Tevrüzlüoğulları diye anılan tüccar bir ailenin evleridir. Eski hükümet binası yanında ve buradan çarşıya inen sokak boyunca sıralanmışlardır. Başlıca üç gruptan meydana gelir. İçlerinde en önemlisi Şevket Efendi'nin evidir. Bu evin ikinci katı üstünde sekizgen bir planla yükselen saçaklı yıldız köşkü dikkat çekicidir. Şevket Efendi Evi 20. yüzyılın ilk yıllarında Ömer Usta tarafından yapılmıştır ancak Tevrüzlü evlerinin bazı bölümleri daha eski yıllardan kalmadır. Ailenin zenginliği sebebiyle pahalı ahşap işçiliğine geniş çapta yer verilmiş, tavanlar değişik tarzda ve değişik motiflerle süslenmiştir. Son yıllarda satılan bu evlerde de telafisi mümkün olmayan tadilatlar ve onarımlar yapılmış, yıldızköşk yıkılacak derecede harap olmuştur.

Abdullah Paşa Konağı, Cedid Paşa Mahallesi Paşa Camii Sokağı

20. yüzyıl başlarında inşa edilmiştir. Abdullah Paşa 1865-1917 yılları arasında yaşamıştır. Paşa Divriği'nin köklü ailelerindendir ve I. Dünya Savaşı öncesi yarı resmi fonksiyonu olan bu konağı yaptırmıştır. Ömer Usta tarafından yapılan konak Divriği'nin klasik ev tiplerinden farklıdır ve inşasıyla Divriği ev mimarisine birçok yenilik getirmiştir.

Konağın orijinal planı selamlık ve harem olmak üzere iki ana kısımdan ve ikisi arasında kalan mabeyn kısmından meydana gelmektedir. Harem ve mabeyn kısımları yanarak yok olmuştur. Konağın avlusuna Divriği'de başka bir örneği bulunmayan süslü bir cümle kapısı ile girilir. Selamlık avlusunda çeşme, atörtmesi, kuyu, hizmet odaları, geniş bir sahanlık ve hareme geçiş için bir ortakapı bulunur. Alt kat birkaç oda dışında ahır olarak kullanılmıştır. Üst katta açık bir sofadan büyük bir cümle kapısı ile selamlık sofasına girilir. Sofada Selamlık köşkü ile başodaya çıkan merdivenler, mabeyn kısmına açılan kapılar ve arka odalara açılan kapılar vardır. Selamlık kısmında başoda dört cepheye bakan geniş bir mekândır ve çarkıfelekli tavan süslemesi Divriği'nin en önemli örneklerindendir. Konağın mabeyn odası kısmında da yine çarkıfelekli bir süsleme mevcuttur. 30 yıldan fazla süre askerlik dairesi, hastane ve karakol olarak kullanıldığı için orijinal plan şeklini kaybetmiştir.

Ede Bey Evi, Kalealtı Mahallesi Sitte Melik Türbesi'nin kuzeydoğusu

19. yüzyılın ilk yarısında inşa edilmiştir. Şehrin eski yerleşme bölgesinde yer alan yapı 20 yıl jandarma karakolu olarak kullanılmış, iç ve dış kısımları büyük tahribat görmüştür. Plan ve mimari özellikleri aynı tarihlerde inşa edilen Deliosmanağa evi ile benzerlik göstermektedir. Evin restorasyon çalışmaları başlamıştır.

Deliosmanağa Evi, Kalealtı Mahallesi no:12

Karslıoğlu Evi, Abuçimen Mahallesi Serey Sokağı

Hafislioğlu Ebubekir Evi, Kültürlü Mahallesi Yüksel Sokak

Arıstak Zade Evi, Süleymanağa Mahallesi Köyyolu Sokak

Hacı Ferhat Evi, Gökçe Camii Mahallesi Hastane Yolu Kayaoğlu Tarlası Mevkii

Yolgeçti Evi, Abuçimen Mahallesi Budaklı Caddesi

Erçüklü Zade Yusuf Ağa Evi, Ahmet Paşa Mahallesi

Doğancıoğlu Evi, Abuçimen Mahallesi Doğancıoğlu Köprüsü karşısı



Yılankırkanlı Zade Ali Evi, Ahmed Paşa Mahallesi Civan Sokak

Çolapverdi Zade Evleri, Zeliha Hatun Mahallesi Bülbül Sokak

Yılankırkanlı Zade Hasan Efendi Evi, Abuçimen Mahallesi

Burnazpaşa Zade Evleri, Dillioğlu Mahallesi Burnaz Sokak

Sütmolla Evi, İmamoğlu Mahallesi Kantepe Camii karşısı

Refik Durdu Evi, Zelihahatun Mahallesi

Alegil Evi, Abuçimen Mahallesi no:128

Budaklı Evi, Abuçimen Mahallesi no:52



Faik Şenol / Nurhan Özaygün Evi, Abuçimen Mahallesi no:188

Mehmet Şenol Evi, Abuçimen Mahallesi no: 186

Ayangil Evi, Ahmet Paşa Mahallesi no: 94

Hacı Mazunlar Evi, Ahmet Paşa Mahallesi no:11

Haşgelizade Evi / Efrayim Yurtsever Evi, Aşağı Hamam Mahallesi no:26

Haşgelizade Evi / Başkatipgil'in Evi, Aşağı Hamam Mahallesi no: 24

Ömer Bey Evi, Aşağı Hamam Mahallesi no: 22



Çavdarlı Evi / Seyit Tapik Evi, Gökçe Camii Mahallesi no: 21

Hahamoğlu Evi / Remzi Çandar Evi, Gökçe Camii Mahallesi no:12

Hacı İbrahimler Evi / Kadıoğlu Evi, Gökçe Camii Mahallesi no:65

Mandılı Evi / Kırksekizler Evi, Gökçe Camii Mahallesi no:11

Sancaktar Evi / Eşkıncılar Evi / Kırksekizler Evi, Gökçe Camii Mahallesi no: 13

Özcanlar Evi / Kemal Demirtaş Evi, Güllübağ Mahallesi no: 9

Palancılar Evi / Arslanburçlar Evi, Güllübağ Mahallesi no:15

Çankayalar Evi / Yusuf Efedi'nin Evi, Hacı Osman Mescidi Mahallesi no:24



Çerçioğlu Evi, Hacı Osman Mescidi Mahallesi no:18

Abdaloğulları Evi, İmamoğlu Mahallesi no:6

Decdelioğlu Evi / Arabacılar Evi, İmamoğlu Mahallesi no: 34

Sayarlar Evi, Kalealtı Mahallesi no: 15

Alanlı / Çalapverdi Evi, Karayusuf Mahallesi no: 9

Mahmut Çavuşoğlu Evi, Karayusuf Mahallesi no:147

Güllüoğulları Evi / Semiz Evi, Karayusuf Mahallesi



Ayanoğlu Evi / Saatçiler Evi, Kemankeş Mahallesi no:25

Nazlılar Evi / Hacı İbrahimler Evi, Kemankeş Mahallesi no:17

Trampacılı Evi / Hamamcıoğlu Evi / Kazım Özçelik Evi, Koca Paşa Mahallesi no: 4

Aydınlı Evi, Küçük Hüseyin Mahallesi no: 31

Halifere Evi, Süleyman Ağa Mahallesi no:15

Sağıroğlu Evi / Türkmen Evi, Süleyman Ağa Mahallesi no:10

Halifere Evi / Tapikler Evi, Süleyman Ağa Mahallesi no:17



Bedrettin Nebipaşaoğlu Evi, Turabali Mahallesi no:6

Bahattin Nebipaşaoğlu Evi, Uluzar Mahallesi no:7

Hamulluoğlu Evi, Ulu Camii Mahallesi no:7

Eşkıncılar Evi, Zeliha Hatun Mahallesi no: 5



Hahamoğlu Evi / Kasapgil Evi, Zeliha Hatun Mahallesi Cedidpaşa Caddesi no:60

Kalaycıoğlu Evi / Ömer Uluçay Evi, Zeliha Hatun Mahallesi no:64

Katırcıoğlu Evi, Zeliha Hatun Mahallesi Gülsem Karababa Sokak no: 3

Kozoğlu Evi / İbrahim Erçelik Evi, Zeliha Hatun Mahallesi Kozoğlu Sokak no: 6